Omgevingsallergie bij honden: de ultieme gids!

Net als mensen kunnen ook honden allergieën ontwikkelen door omgevingsfactoren. Dit noemen we een omgevingsallergie bij honden. Deze allergieën, ook wel atopische dermatitis genoemd, worden veroorzaakt door stoffen in de omgeving van de hond – zowel binnenshuis als buitenshuis. Deze stoffen kunnen allergische reacties, zoals jeuk bij honden, uitlokken via inademing, direct contact met de huid of via de slijmvliezen.

Wat is een allergie bij honden?

Een allergie bij honden uit zich vaak in jeuk en huidklachten. Dit kan variëren van milde jeuk tot onafgebroken krabben, bijten en likken en, in de ergste gevallen, zelfs tot bloedens toe. Bij een allergie reageert het immuunsysteem op uitwendige stoffen, ook wel allergenen genoemd. Het lichaam maakt dan stoffen aan die ontstekingen veroorzaken, waardoor de hond vaak jeuk krijgt. Ook andere lichamelijke symptomen, zoals huidproblemen en spijsverteringsklachten, kunnen het gevolg zijn van allergieën bij honden.

Wat is atopie of omgevingsallergie bij honden?

Atopie/omgevingsallergie is een veelvoorkomende chronische, erfelijke aandoening waarbij de hond overgevoelig of allergisch is voor onschadelijke stoffen in de omgeving [1]. Enkele voorbeelden van deze stoffen zijn pollen, huisstofmijt of grassen. Afhankelijk van het seizoen kunnen de reacties meer of minder ernstig zijn. Een omgevingsallergie bij honden ontstaat vaak tussen de leeftijd van 1 en 3 jaar en wordt veroorzaakt wanneer de hond gedurende langere tijd wordt blootgesteld aan bepaalde stoffen in de omgeving [1]. Het immuunsysteem gaat deze stoffen als schadelijk beschouwen en reageert door antistoffen aan te maken, die op hun beurt jeuk en ontstekingen veroorzaken. Zonder een passend behandelplan zijn deze allergische symptomen vaak levenslang.

Wat zijn de meest voorkomende symptomen bij honden met een omgevingsallergie?

Een omgevingsallergie kan verschillende lichamelijke symptomen bij je hond veroorzaken. Dit uit zich vooral in huidproblemen, zoals jeuk en roodheid op plekken als de oren, poten, buik en oksels door huidontsteking. Een schilferige vacht kan ook een van de symptomen zijn. Daarnaast kan atopie ook leiden tot terugkerende oorontstekingen, evenals gedragsveranderingen zoals overmatig krabben, likken of bijten aan de poten, liezen of buikstreek.

Alleen in zeldzame gevallen kunnen honden luchtwegklachten krijgen door omgevingsallergieën, zoals niezen, hoesten en een chronisch lopende neus.

Wat zijn de meest voorkomende omgevingsallergieën bij honden?

Er zijn verschillende omgevingsallergieën die vaak voorkomen bij honden. We hebben ze hieronder op een rij gezet.

1. Pollenallergie bij honden
   Deze kunnen afkomstig zijn van bomen, gras of onkruid. Ze komen het meest voor in de lente, zomer en herfst.
2. Huisstofmijtallergieën bij honden
   Dit zijn microscopische organismen die in huisstof leven. Ze worden het vaakst aangetroffen in tapijten, meubels en beddengoed.
3. Allergische reactie op schimmelsporen en schimmel
   Alleen bepaalde soorten schimmel, zoals Aspergillus of Cladosporium, kunnen allergische reacties veroorzaken. Deze komen voor in vochtige of slecht geventileerde ruimtes, maar schimmel kan ook buiten voorkomen in vochtige klimaten.
4. Huidschilfers van andere dieren
   Heb je andere huisdieren in huis, zoals katten of vogels? Die kunnen de oorzaak zijn van de jeuk van je hond. Een hond kan ook een allergie ontwikkelen voor huidschilfers van een ander dier.
5. Chemische stoffen
   Schoonmaakmiddelen, luchtverfrissers of bestrijdingsmiddelen. Ze kunnen allemaal de oorzaak zijn van een allergie bij je hond.

6. Plant- of grasallergieën bij honden
   In sommige gevallen kan je hond irritatie krijgen door contact met een bepaalde plantensoort of grassoort.
7. Vlooienallergie bij honden
   Een van de meest voorkomende omgevingsallergieën bij honden is een vlooienallergie. De aanwezigheid van vlooien in de vacht van je hond is vaak merkbaar doordat je kleine zwarte puntjes op de huid kunt zien.

Bestaan er seizoensallergieën bij honden?

Omgevingsallergieën bij honden kunnen met de seizoenen komen en gaan. Dit in tegenstelling tot voedselallergieën, die blijven bestaan zolang je het dieet van je hond niet verandert.
Het is dus zeker mogelijk dat je hond in bepaalde seizoenen, zoals de lente, zomer en herfst, last heeft van terugkerende klachten zoals jeuk, een schilferige huid, overmatig krabben en likken, of bijten aan de poten. In dat geval kun je voorzichtig concluderen dat je hond last heeft van seizoensgebonden omgevingsallergieën.

Hoe kun je een omgevingsallergie bij honden zelf herkennen?

Jeuk! Jeuk bij honden is een van de belangrijkste symptomen die erop wijzen dat je hond een omgevingsallergie kan hebben. Je hond zal overmatig gaan krabben, bijten en likken aan de snuit, oren, oksels, liezen en tussen de tenen/poten. Daardoor wordt de huid rood, kan die gaan schilferen en kunnen kale plekken ontstaan. Omgevingsallergieën kunnen leiden tot infecties die de klachten verergeren. Dit veroorzaakt korstjes, plekjes/bultjes en nog meer jeuk. Als het onbehandeld blijft, zal je hond blijven lijden. Het is daarom verstandig om naar de dierenarts te gaan.

Hoe wordt een omgevingsallergie bij honden vastgesteld?

Om omgevingsallergieën bij honden vast te stellen, is het belangrijk om naar de dierenarts te gaan. Die zal eerst vlooien uitsluiten als oorzaak van de klachten. Zodra zeker is dat de hond geen vlooien heeft, kan de dierenarts een allergietest uitvoeren en kunnen allergenen worden opgespoord met een huidtest (intradermale allergietest) of een bloedtest.

1. Huidtest (intradermale allergietest)
   Deze test is vooral geschikt voor het opsporen van omgevingsallergieën. De dierenarts scheert de flank of borstkas en injecteert vervolgens met een fijne naald kleine hoeveelheden van verschillende veelvoorkomende allergenen. Na 15–30 minuten kan de dierenarts de reactie op de verschillende allergenen beoordelen. Een positieve reactie (roodheid, een bultje of zwelling) op een allergeen wijst op een allergie voor een specifieke stof. Het enige nadeel van deze test is dat de hond onder narcose moet, wat voor sommige mensen belastend kan zijn.
2. Bloedtest Hierbij wordt in het bloed gezocht naar specifieke allergiegerelateerde antistoffen (IgE). Hiervoor neemt de dierenarts een bloedmonster af, dat naar een laboratorium wordt gestuurd. Er kunnen verschillende tests worden uitgevoerd, zoals tests op allergieën voor pollen, huisstofmijt, schimmels en voedselallergenen.

Hoe kan ik mijn hond beschermen tegen omgevingsallergieën?

De beste manier om je hond te beschermen tegen omgevingsallergieën is om contact met de betreffende stoffen te vermijden. In de praktijk is dit vaak niet mogelijk, dus zijn er ook nog enkele andere behandelmogelijkheden om de jeuk en allergische reacties van je hond onder controle te houden. In principe moeten deze behandelingen levenslang worden gegeven.

Behandelopties voor honden met omgevingsallergieën

Zodra een omgevingsallergie is vastgesteld, kan de hond gericht worden behandeld. Helaas is een volledige genezing van een omgevingsallergie niet mogelijk. Er zijn wel verschillende manieren om de omgevingsallergie te verminderen, waardoor de hond minder klachten ervaart.

Ten eerste kun je de hond behandelen met desensibilisatie (hyposensibilisatie), met als doel de hond minder gevoelig of toleranter te maken voor de allergenen waarvoor hij allergisch is. Bij allergische honden veroorzaakt het immuunsysteem een afweerreactie zodra de allergenen het lichaam binnenkomen. Dit uit zich bij honden in jeuk. Desensibilisatie houdt in dat het immuunsysteem als het ware opnieuw wordt 'opgevoed' om minder sterk op de allergenen te reageren. De dierenarts doet dit door geleidelijk oplopende doseringen toe te dienen van de allergenen waarvoor de hond allergisch is, in de hoop dat het lichaam het allergeen uiteindelijk herkent als een 'lichaamseigen' stof die niet schadelijk is voor het lichaam. Het blijft de enige behandeling die het onderliggende verloop van de ziekte verandert in plaats van alleen de symptomen te beheersen, waarbij ongeveer 70% van de honden goed reageert [3].

Naast desensibilisatie kun je ook jeukstillende en ontstekingsremmende supplementen of medicatie geven. Deze middelen helpen symptomen zoals jeuk en huidontsteking te verminderen. Enkele voorbeelden van deze middelen zijn corticosteroïden, ciclosporine, antihistaminica, enzovoort. In sommige gevallen worden deze middelen ook toegediend in combinatie met de desensibilisatiebehandeling.

Daarnaast is goede huidverzorging ook belangrijk voor honden met allergieën. Je kunt de hond wassen met milde hydraterende/jeukstillende shampoos. Of je kunt de huid ondersteunen door supplementen voor huid en vacht te geven.

Welke voeding helpt bij omgevingsallergieën bij honden?

Honden die last hebben van voedselallergieën kunnen baat hebben bij speciale dieetvoeding. Dit omvat voeding die de algehele gezondheid van de huid en vacht ondersteunt en tegelijk de immuunreactie optimaliseert.
Hypoallergene voeding is vooral nuttig bij voedselallergieën. Deze bevat nieuwe eiwitbronnen, zoals insecteneiwitten, die het lichaam niet zal herkennen als allergenen. Hypoallergene hondenvoeding helpt meestal niet bij omgevingsallergieën, maar kan wel helpen de weerstand van je hond te ondersteunen en daarmee allergische symptomen door omgevingsfactoren te onderdrukken. Het is ook belangrijk om voeding met kunstmatige toevoegingen te vermijden en te zoeken naar voeding die rijk is aan omega-3- en omega-6-vetzuren. Deze vetzuren helpen ontstekingen te verminderen en ondersteunen de gezondheid van de huid [4]. Zo zorg je ervoor dat je hond minder jeukklachten ervaart. Het is het beste om te zoeken naar voeding met ingrediënten zoals lijnzaad, visolie of zalmolie.

Tot slot is het belangrijk om een gezonde darmflora te bevorderen, omdat dit indirect kan leiden tot een betere huidgezondheid. Met de juiste voeding met toegevoegde prebiotica en probiotica kun je helpen het immuunsysteem te versterken en ontstekingen te verminderen.

Wat kan ik mijn hond geven tegen jeuk?

Naast medische behandelingen die door de dierenarts zijn voorgeschreven, zijn er nog een paar andere opties die je kunt overwegen om de jeuk van je hond te verlichten.
Je kunt beginnen met het geven van supplementen aan je hond; het is het beste om te zoeken naar supplementen die probiotica, omega-3, biotine, zink, vitamine E, colostrum en quercetine bevatten. Je kunt ook plaatselijke behandelingen gebruiken, zoals speciale shampoos om bacteriële en/of gistinfecties te behandelen, of crèmes en sprays die kunnen helpen de jeuk van je hond te verminderen.

Helpen prebiotica tegen jeuk bij honden?

Prebiotica (niet-verteerbare vezels) dienen als voeding voor de goede bacteriën in de darmen (probiotica). Omdat een groot deel van het immuunsysteem zich in de darmen bevindt, kunnen prebiotica zo het immuunsysteem ondersteunen. Wanneer de darmflora uit balans is, ontstaat er ontsteking, wat jeuk bij de hond veroorzaakt. Jeuk door allergische reacties zal verminderen als je ervoor zorgt dat de hond een gezonde darmflora heeft.

Helpen probiotica tegen jeuk bij honden?

De levende, gunstige bacteriën in de darmen worden probiotica genoemd; ze helpen het evenwicht van de darmflora te behouden. Probiotica helpen het immuunsysteem te reguleren, en omdat jeuk bij veel honden het gevolg is van een overreactie van het immuunsysteem, helpen probiotica het immuunsysteem in balans te houden en zo allergische reacties zoals jeuk bij honden te verminderen. Een onderzoek uit 2025 van 16 weken liet zien dat honden met atopische dermatitis die een probioticasupplement kregen, lagere klinische ernstscores en een beter gebalanceerd darmmicrobioom hadden dan onbehandelde honden, al blijft dit een opkomend onderzoeksgebied en nog geen vaststaande praktijk [6].

Helpt colostrum tegen jeuk bij honden?

Colostrum kan de algehele weerstand van een hond ondersteunen, al ontbreken gerichte klinische onderzoeken naar allergische jeuk specifiek nog steeds [7]. Colostrum is de eerste melk die een zoogdier na de bevalling produceert. Deze melk bevat veel meer antistoffen dan gewone melk en helpt zo het immuunsysteem te beschermen en te ondersteunen. Het zijn de immunoglobulinen in colostrum die het immuunsysteem goed helpen functioneren, wat nuttig kan zijn voor honden die gevoelig zijn voor overreacties van het immuunsysteem. Colostrum bevat ook groeifactoren en cytokinen waarvan wordt gedacht dat ze weefselherstel ondersteunen.

Helpt quercetine tegen jeuk bij honden?

Quercetine is een natuurlijke flavonoïde die voorkomt in verschillende voedingsmiddelen, zoals kappertjes, appels, bessen en boerenkool. Laboratoriumonderzoek heeft aangetoond dat quercetine de afgifte van histamine uit mestcellen bij honden kan remmen, al ontbreken nog stevige klinische onderzoeken die bevestigen dat het jeuk vermindert bij honden met allergieën [5]. Enkele mogelijke voordelen van quercetine voor je hond:

1. De antihistaminische werking kan helpen de afgifte van histamine te remmen (de stof die verantwoordelijk is voor jeuk bij honden, roodheid en zwelling bij allergische reacties).
2. De ontstekingsremmende werking kan helpen ontstekingen in de huid, luchtwegen en andere weefsels te verminderen.
3. De antioxidanten beschermen de cellen.
4. Het kan de gezondheid van de huid ondersteunen en oxidatieve stress verminderen, al is meer specifiek onderzoek bij honden nodig.

Welke rassen worden het vaakst getroffen door omgevingsallergieën?

Verschillende onderzoeken wijzen erop dat bepaalde rassen gevoeliger zijn voor omgevingsallergieën dan andere, en de aandoening kan van de ene generatie op de volgende worden doorgegeven, al verschilt per studie en regio welke rassen naar voren komen. Rassen die herhaaldelijk als vatbaarder voor het ontwikkelen van atopie worden genoemd, zijn Boxers, Golden Retrievers, Labradors, Shar-Peis en Shih Tzu's [1].

Kan een hond met omgevingsallergieën een respectabele leeftijd bereiken?

Honden met omgevingsallergieën kunnen zeker een respectabele leeftijd bereiken. Het is wel belangrijk dat de symptomen worden herkend en dat de hond de juiste behandeling krijgt.
Het wordt aangeraden om honden levenslang te behandelen, omdat ze regelmatig last zullen hebben van de symptomen.