Is jouw paard te mager?

Je hebt ontwormd. Je hebt de dierenarts geboekt. Je hebt de tandarts laten komen, twee keer. En het paard dat voor je staat is nog steeds vel over been, met een bovenlijn waar je een hoed aan kunt ophangen. Het is een van de meest ontmoedigende dingen bij het houden van paarden, omdat je alles goed doet en de weegschaal niet beweegt.

Dit horen we in de winter vaker dan bijna wat dan ook. "Mijn paard is te mager, wat mis ik?" Meestal is het antwoord niet meer voer. Het is iets subtielers, en het zit in de darm.

Sluit eerst de voor de hand liggende dingen uit (waarschijnlijk heb je dat al gedaan)

Voor je met slimme voerstrategieën begint, moeten de basiszaken kloppen. Parasieten, scherpe haken op de kiezen waardoor een paard niet goed kan kauwen, pijn en chronische aandoeningen zoals PPID (Cushing) kunnen allemaal gewichtsverlies veroorzaken dat je niet oplost met nog een emmer slobber. Heb je recent een mestonderzoek op wormeieren, een gebitscontrole en een dierenartsonderzoek laten doen, dan ben je al goed op weg. Verder dan de meesten zelfs.

Maar hier raken veel mensen gefrustreerd. Een paard kan alle drie de controles doorstaan en toch conditie blijven verliezen. Op dat moment verandert de vraag. Het is niet langer "wat moet ik voeren?" maar "waarom wordt het voer geen paard?"

Ruwvoer is de basis, en daar kun je niet omheen

Een paard van 500 kg heeft dagelijks ongeveer 1,5 tot 2% van het lichaamsgewicht aan droge stof nodig, waarvan het grootste deel uit ruwvoer moet komen [1]. Dat is 7,5 tot 10 kg hooi-droge stof voor een gemiddeld paard, en een moeilijk op gewicht te houden paard heeft vaak de bovengrens van die range of meer nodig.

De reden is anatomisch, niet ideologisch. Paarden zijn geëvolueerd om ongeveer 16 uur per dag kleine beetjes te eten, en de paardenmaag produceert voortdurend zuur, of er nu voer in zit of niet. Lange periodes zonder ruwvoer betekenen dat zuur tegen een lege maagwand spat. Dat is de snelste route naar maagzweren, en een paard met zweren houdt zelden goed gewicht vast.

Dus de eerste stap is niet spectaculair. Hooi naar behoefte, van goede kwaliteit, idealiter getest op voedingswaarde. Als je paard het naar binnen werkt en nog steeds te mager is, dan bouw je vanaf daar verder op.

Wanneer hooi alleen niet genoeg is: slobber en eiwit

Oudere paarden met versleten tanden, of elk paard dat fysiek niet genoeg hooi kan eten, hebben baat bij een geweekte slobber. Kies iets met veel vezels, weinig suiker en zetmeel, en dat makkelijk te kauwen is. De slobber is bedoeld om veilig extra calorieën toe te voegen, niet om ruwvoer te vervangen.

Dan is er nog eiwit, en juist daar worden veel magere paarden ongemerkt tekortgedaan. Aankomen draait niet alleen om calorieën. Om bovenlijn en spieren op te bouwen in plaats van alleen vet, heeft een paard de juiste aminozuren nodig, vooral lysine, het eerst limiterende aminozuur in de meeste paardendiëten [2]. Luzerne is hierbij echt een nuttig hulpmiddel: meer eiwit en calcium dan grashooi, en dat calcium plus het kauwen helpt maagzuur te bufferen, wat weer samenhangt met het risico op maagzweren.

Als het rantsoen genoeg calorieën bevat maar het paard er over de rug nog steeds schraal uitziet, doet een gericht aminozuursupplement meer dan nog een schep graan. Dat is precies het gat dat Curafyt's Body&Build vult: het levert bouwstenen voor spieren in plaats van alleen energie. En als het basisrantsoen tekortschiet in vitamines en sporenelementen, vult een balancer zoals ESTE Balancer dat aan zonder extra zetmeel op te stapelen.

Energie toevoegen zonder extra granen: waarom olie zinvol is

Hier hoor ik steeds weer hetzelfde bezwaar. "Paarden kunnen geen olie verteren, ze hebben geen galblaas." Half waar, en juist die verkeerde helft is belangrijk.

Paarden hebben inderdaad geen galblaas. Toch verteren ze vet prima, omdat de lever continu gal direct in de dunne darm afscheidt [3]. Wat ze niet goed aankunnen, is in één keer een enorme hoeveelheid vet. Langzaam geïntroduceerd en verdeeld over meerdere maaltijden is extra olie een van de efficiëntste manieren om een moeilijk op gewicht te houden paard conditie te laten aankomen. Vet levert meer dan twee keer zoveel energie als dezelfde hoeveelheid koolhydraten, en nog belangrijker: je verhoogt de calorie-inname zonder de zetmeelbelasting te verhogen die maagzweren en nervositeit in de hand werkt.

De kanttekening is: welke olie kies je? Veel mensen grijpen naar wat goedkoop is, en veel goedkope opties (maïsolie, zonnebloemolie) bevatten veel omega 6. Paarden op een ruwvoerbasis zitten daar vaak al ruim in, en nog meer omega 6 toevoegen helpt ze niet [4]. Daar onderscheidt Grow&Glow zich: lijnzaadolie voor ALA, microalgenolie voor DHA (een direct bruikbare omega 3 die het paard niet eerst hoeft om te zetten), kokosolie voor middellange-ketentriglyceriden en natuurlijke vitamine E om het hele mengsel tegen oxidatie te beschermen.

Het stukje dat de meeste mensen missen: de darm zelf

Voor veel paarden waar mensen uiteindelijk de moed bij verliezen, is dit het echte antwoord. Je kunt een perfect rantsoen voeren en toch verliezen als de darmwand ontstoken is en het microbioom in de dikke darm uit balans is. Beschadigde darmcellen en een verstoorde microbenpopulatie betekenen simpelweg dat het paard niet haalt uit wat jij betaalt.

De dikke darm van het paard draait op microbiële fermentatie, en die gemeenschap van microben doet een groot deel van het verteringswerk [5]. Guts&Glory pakt het breder aan: het ondersteunt de darmcellen en darmbarrière, levert verteringsenzymen en helpt het microbioom weer in balans te brengen met pre- en probiotica plus Saccharomyces-gist. Het gaat er niet om vis in een vieze vijver te gooien. Het gaat erom eerst de vijver schoon te maken.

"Je hebt niet zozeer een voerprobleem, maar eerder een opnameprobleem." Pak de darm aan en hetzelfde rantsoen begint ineens wel te werken.Valerie, dierenarts, Curafyt

Alles samenbrengen

Als je deze winter naar een mager paard staat te kijken, is de volgorde belangrijk. Sluit eerst de medische basiszaken uit. Zorg dat ruwvoer echt onbeperkt beschikbaar is en van goede kwaliteit. Voeg een suikerarme slobber toe als tanden of opname de beperkende factor zijn. Dek eiwit en aminozuren af zodat het paard spieren opbouwt, niet alleen een buik. Voeg daarna de juiste olie toe voor geconcentreerde, zetmeelarme calorieën. En neem de darm serieus, want daar zit bij de meeste hardnekkige gevallen het echte probleem.

Nog één ding. Gezond aankomen gaat langzaam. Denk in maanden, niet in weken. Een paard dat in twee weken flink aankomt, doet dat meestal op een manier die je uiteindelijk weer bij de dierenarts brengt.