Waarom is tandzorg essentieel voor het welzijn en de prestatie van mijn paard?

Wist je dat de tanden van een paard 2–3 mm per jaar groeien? Zonder voldoende slijtage kunnen er scherpe haken ontstaan, die wondjes en vervolgens pijn kunnen veroorzaken. Geen wonder dat gebitsproblemen vaak aan de basis liggen van gedrags- en prestatieproblemen.

Net als bij mensen is een gezond gebit cruciaal voor de algehele gezondheid en het welzijn van een paard. Als paardeneigenaar ben je misschien op zoek naar wetenschappelijk onderbouwde oplossingen om je paard gezonder en gelukkiger te houden (Patterson, 2020).

In deze blog nemen we je mee langs de volgende door dierenartsen aanbevolen oplossingen om je paard in topvorm te houden:

• Hoe je herkent dat je paard gebitsproblemen heeft
• Waarom je paard gebitsproblemen kan krijgen 
• Hoe je gebitsproblemen bij paarden behandelt
• Hoe je voorkomt dat problemen terugkomen
• Hoe kurkuma kan helpen om het gebit van je paard gezond te houden

Welke veelvoorkomende problemen bij paarden hangen samen met hun gebit?

Als paardeneigenaar kun je veranderingen opmerken in het gedrag, de gezondheid of zelfs tijdens de dagelijkse verzorging van je paard, waarvan veel in werkelijkheid te maken kunnen hebben met gebitsproblemen. 

Dit zijn vijf van de meest voorkomende signalen dat je paard mogelijk last heeft van gebitsproblemen:

1. Voer laten vallen (quidding): je paard spuugt of laat gedeeltelijk gekauwd hooi of graan vallen.
   
2. Tegenzin onder het zadel: met het hoofd gooien, weerstand tegen het bit of niet willen werken.
   
3. Gewichtsverlies of een slechte conditie: moeite met kauwen leidt tot minder voeropname.
   
4. Slechte adem of overmatig speekselen: mogelijk een teken van infecties of wondjes in de mond.
   
5. Veranderingen in gedrag: prikkelbaarder worden, minder sociaal zijn of plotseling ander gedrag vertonen (AAEP, 2025).

De Horse Grimace Scale (HGS) (figuur 1) kan een nuttig hulpmiddel zijn om pijnsignalen te herkennen. Gezichtsuitdrukkingen kunnen worden vergeleken met de HGS om gebitsaandoeningen objectief te beoordelen. Bij twijfel kun je het best een dierenarts raadplegen (Dalla Costa et al., 2014).

Als je een of meer van deze signalen opmerkt, is het verstandig om een gebitscontrole in te plannen, zodat problemen niet erger worden.

Waarom ontstaan gebitsproblemen bij paarden?

De tanden van paarden zijn aangepast aan een vezelrijk dieet. Paarden hebben wat men een hypsodont gebit noemt. Dat betekent dat hun tanden meer kroon boven het tandvlees hebben en een reservekroon eronder (figuur 2).

In tegenstelling tot mensen blijven de tanden van een paard het grootste deel van hun leven doorgroeien (of doorbreken) om de natuurlijke slijtage door het kauwen van vezelrijk voer te compenseren.

Die reserves zorgen ervoor dat tanden blijven doorgroeien en de delen vervangen die door het kauwen afslijten. Die reserves zijn echter eindig, waardoor oudere paarden vaak meer last krijgen van tandverlies (SPANA, 2025; Graham, 2002).

Hoe behandel je gebitsproblemen bij paarden?

Hoge kosten en onzekerheid: Eigenaren noemen ook de hoge kosten van grondige onderzoeken of ingrepen. Regelmatige controles, jaarlijks of halfjaarlijks afhankelijk van de leeftijd, kunnen helpen om ernstigere en duurdere problemen te voorkomen.

Sommige eigenaren vragen zich af of er alternatieven zijn voor het trekken van tanden, zoals vullingen of wortelextracties. Deze behandelingen zijn tegenwoordig inderdaad mogelijk en kunnen worden uitgevoerd door dierenartsen of paardentandartsen. Dankzij betere apparatuur, veiligere anesthesie en meer kennis zijn deze technieken verder ontwikkeld en toegankelijker geworden. Een second opinion kan ook duidelijkheid geven over de noodzaak van een behandeling (Advanced Equine Dentistry Inc., 2020; Lesté-Lasserre, 2023).

Hoe voorkom je gebitsproblemen bij paarden?

Routinecontroles, bij voorkeur eenmaal per jaar, worden sterk aanbevolen om problemen vroegtijdig op te sporen en pijn te voorkomen. Voor oudere paarden, vanaf ongeveer 15-18 jaar, kunnen controles om het halfjaar zinvol zijn. Met het ouder worden raakt de reservekroon uitgeput, waardoor gebitsproblemen waarschijnlijker worden. Ook jonge paarden kunnen baat hebben bij regelmatige controle. Tot ongeveer hun vijfde levensjaar komen hun blijvende tanden door. Naast de snelle verandering van het gebit kunnen frequentere controles helpen om angst voor controles in de toekomst te voorkomen  (Patterson, 2022; AAEP, 2025; Sellers F., 2015). 

Angst bij paarden: Angst is een andere factor, vooral wanneer paarden voor controle gaan. De manier waarop een tandarts of dierenarts met het paard omgaat, kan een grote invloed hebben. Een rustige aanpak maakt echt verschil, vooral bij jonge of onervaren paarden.

Bij jonge paarden kan geleidelijke gewenning angst verminderen. Door zelf regelmatig naar het gebit te kijken—bijvoorbeeld door de bovenlip op te tillen of de tong aan te raken—kan het paard aan deze handelingen wennen in een vertrouwde omgeving, waardoor toekomstige onderzoeken makkelijker worden.

Paarden die een graanrijk dieet krijgen, besteden minder tijd aan kauwen, wat leidt tot minder of ongelijkmatige slijtage van de tanden. Daardoor kan de behoefte aan tandheelkundige behandelingen toenemen (Kentucky Equine Research, 2015).

Een dieet dat is afgestemd op het individuele paard is daarom essentieel om natuurlijke tandslijtage te behouden. Factoren zoals leeftijd, gewicht en activiteitsniveau moeten ook worden meegenomen voordat je aanpassingen aan het dieet doet (AAEP, 2025). Noodzakelijke aanpassingen kun je idealiter doen in overleg met een dierenarts.

Zoals dierenarts, voedingsdeskundige en Curafyt oprichter Valerie De Clerck benadrukt:

“De juiste voeding is de basis van gezondheid. Door de kracht van de natuur te benutten, kunnen we ervoor zorgen dat paarden en huisdieren genieten van optimale gezondheid en vitaliteit.”

Is er een natuurlijke oplossing om de mondgezondheid te ondersteunen? 

Recente studies (Zhang et al., 2022; Umapathy, 2022; Wojtylko et al., 2023) laten zien dat de ontstekingsremmende en antimicrobiële eigenschappen van kurkuma een positieve invloed kunnen hebben op de mondgezondheid.

• Antimicrobieel effect: Kurkuma verstoort bacteriële celwanden, waardoor bacteriën zich minder goed aan het tandoppervlak kunnen hechten en tandplak kunnen vormen.
• Ontstekingsremmend effect: Naast het verminderen van tandplak ondersteunt kurkuma de gezondheid van het tandvlees door immuunreacties te helpen reguleren. Pro-inflammatoire cytokinen worden geremd, terwijl anti-inflammatoire cytokinen worden gestimuleerd.

Supplementen met kurkuma, zoals Restore & Revive, zijn een waardevolle aanvulling op het dieet van je paard. Kurkuma heeft ook positieve effecten op de gewrichts- en spiergezondheid.

Conclusie: een goed geïnformeerde eigenaar en preventieve zorg zijn cruciaal voor de gebitsgezondheid van paarden

Gebitsverzorging bij paarden is essentieel voor het welzijn en de prestaties van je paard. Vroege herkenning van symptomen en regelmatige controles zijn de sleutel om ernstige problemen te voorkomen. Daarnaast spelen zowel kennis als goede voeding een belangrijke rol bij het ondersteunen van een gezonde mond op de lange termijn. Wil je advies op maat voor je paard, of heb je vragen over voeding en supplementen, aarzel dan niet om met je dierenarts te praten of contact op te nemen met onze dierenarts via info@curafyt.com.