Onze voedingsgids helpt overgewicht bij honden te voorkomen

Een derde van de honden in Europa en Noord-Amerika draagt te veel gewicht mee. Dat cijfer is al tientallen jaren niet veranderd, wat betekent dat voedingsgewoonten, en niet individuele pech, de drijvende factor zijn. Het goede nieuws: dit is een probleem dat goed reageert op twee eenvoudige stappen.

De omvang van het probleem

Overgewicht bij honden is geen nicheprobleem. Een studie uit 2019 van Salt et al., gepubliceerd in het Journal of Veterinary Internal Medicine, volgde 50.787 gecastreerde en gesteriliseerde huishonden van cliënten binnen 12 rassen en vond dat een te hoge lichaamsconditie samenhing met een kortere levensduur bij elk afzonderlijk onderzocht ras. De afname varieerde van ongeveer 5 maanden voor mannelijke Duitse Herders tot meer dan 2,5 jaar voor mannelijke Yorkshire Terriërs.

Een aparte review, gepubliceerd in Veterinary Sciences (German et al., 2018), schatte dat tussen de 25% en 40% van de honden die in de algemene dierenartsenpraktijk worden gezien, overgewicht of obesitas heeft, waarbij de percentages in bepaalde Europese landen oplopen tot richting de 50%.

Waarom portiegrootte de eerste knop is waaraan je moet draaien

Veel eigenaren gaan ervan uit dat beweging de belangrijkste factor is bij gewichtsbeheersing. Het bewijs wijst ergens anders op. In een open-label gerandomiseerde klinische studie waarin calorierestrictie via voeding werd vergeleken met meer fysieke activiteit bij honden met overgewicht (Flanagan et al., 2019, The Veterinary Journal), daalde het lichaamsgewicht significant in de groep met calorierestrictie (mediane afname van 10% van het startgewicht), maar niet in de groep met extra fysieke activiteit.

Dit betekent niet dat beweging onbelangrijk is. Het betekent dat als je vandaag één ding zou moeten aanpassen, het corrigeren van de portiegrootte meer oplevert dan een langere wandeling toevoegen.

De AAHA-richtlijnen voor voeding en gewichtsbeheersing uit 2021, opgesteld door een taskforce van veterinaire voedingsspecialisten, bevelen portiegecontroleerde voeding aan als de standaardaanpak voor de meeste volwassen honden: twee vooraf afgemeten maaltijden per dag, op vaste tijden. Snacks mogen minder dan 10% van de totale dagelijkse calorie-inname uitmaken.

"De belangrijkste afzonderlijke factor bij het beheersen van het lichaamsgewicht van honden is het nauwkeurig meten van de dagelijkse voedselinname."— 2021 AAHA-richtlijnen voor voeding en gewichtsbeheersing

Zo gebruik je een voedingsrichtlijn op de juiste manier

Op de meeste zakken complete hondenvoeding staat een voedingstabel. Het kost ongeveer 30 seconden om die goed te gebruiken, en toch slaan de meeste mensen hem over of gebruiken hem verkeerd.

Je hebt twee gegevens nodig: het huidige lichaamsgewicht van je hond en de leeftijd. Voor het lichaamsgewicht is een schatting prima. Een grote hond op een personenweegschaal tillen is onpraktisch, maar je dierenarts kan je hond wegen tijdens een routinebezoek, en veel dierenwinkels hebben ook een inloopweegschaal. Honden van grote rassen worden nog als pup ingedeeld tot ongeveer 18 maanden leeftijd, en dat heeft invloed op welke kolom je in de tabel gebruikt.

Zodra je die twee gegevens hebt, zoek je het gewicht van je hond in de linkerkolom, zoek je bovenaan de juiste leeftijdscategorie en lees je de dagelijkse gramhoeveelheid af. Voor een volwassen Mopshond van 7 kg bijvoorbeeld adviseert een typische complete voeding tussen de 110 en 136 gram per dag. Dat is minder dan veel eigenaren denken.

De kwaliteit van voeding bepaalt hoeveel je daadwerkelijk moet geven

Er is naast het voor de hand liggende nog een praktische reden om op de kwaliteit van ingrediënten te letten. Voeding van lagere kwaliteit heeft vaak een lagere verteerbaarheid en een minder geconcentreerd voedingsprofiel. Dat betekent dat je mogelijk een groter volume moet voeren om dezelfde verzadiging en voedingsdekking te bereiken, waardoor het kostenverschil per dag tussen een budgetvoeding en premiumvoeding kleiner kan zijn dan het prijskaartje doet vermoeden.

Een hond die een goed verteerbare, voedzame voeding eet, heeft doorgaans een kleinere dagelijkse portie nodig. Dat verkleint de foutmarge bij het afmeten. Het zorgt vaak ook voor stevigere, minder frequente ontlasting, wat een redelijke aanwijzing is voor een goede opname in de darmen.

Voeding op basis van insecten valt in deze categorie. Die heeft een hoge biologische waarde, een verteerbaarheid die vergelijkbaar is met kip, en een lagere ecologische voetafdruk dan conventionele dierlijke eiwitten. Dit is geen universele oplossing voor elke hond, maar het is goed om te weten dat deze optie bestaat.

Aanpassen in de loop van de tijd

Een voedingsrichtlijn geeft je een startpunt, geen blijvend voorschrift. De energiebehoefte van een hond verandert met leeftijd, activiteitsniveau, castratie- of sterilisatiestatus en gezondheid. De enige manier om te weten of de huidige hoeveelheid klopt, is door de lichaamsconditie in de loop van de tijd te volgen.

Body condition scoring (BCS) is een eenvoudige praktische beoordeling die je thuis kunt doen. Ga met je handen langs de ribbenkast van je hond. Je moet de afzonderlijke ribben kunnen voelen zonder hard te drukken, maar je moet ze niet vanaf de andere kant van de kamer kunnen zien. Kun je de ribben niet voelen zonder te drukken, dan draagt je hond te veel gewicht mee. Zijn de ribben duidelijk aanwezig en zichtbaar, dan heeft je hond meer voer nodig. De meeste honden met licht overgewicht hebben baat bij een vermindering van 10–20% van de dagelijkse inname, gevolgd gedurende vier tot zes weken.

Het goed doen is niet ingewikkeld. Het vraagt vooral om consequent afmeten, bijstellen wanneer de lichaamsconditie verandert, en de voedingsrichtlijn niet als optionele lectuur behandelen.