Wat kun je doen tegen nierstenen bij honden?

Nierstenen komen vaker voor bij honden dan de meeste baasjes verwachten. Ze ontstaan wanneer mineraalafzettingen zich ophopen in de nieren, en als dat gebeurt hebben honden vaak echt pijn. In ernstigere gevallen wordt de steen groot genoeg om de urinestroom volledig te blokkeren. Zonder behandeling kunnen nierstenen bij honden levensbedreigend worden, dus het is belangrijk om te weten wat je moet doen (en hoe je kunt voorkomen dat het terugkomt).

Wat moet ik doen als mijn hond nierstenen heeft?

Als de stenen nog klein zijn, kunnen dierenartsen ze vaak oplossen met speciale medicatie. Zodra ze een bepaalde grootte voorbij zijn, wordt operatieve verwijdering de enige optie.

Hoe behandel ik nierstenen bij mijn hond?

Als een steen klachten veroorzaakt, of als er een risico is dat die een urineleider kan blokkeren, moet de behandeling niet wachten. De juiste aanpak hangt sterk af van de grootte van de steen. Sommige honden doen het goed op een oplossingsdieet [5]; andere hebben een chirurgische verwijdering nodig, een stent in de urineleider om een vastzittende steen te omzeilen, of lithotripsie, een ingreep waarbij grote stenen worden verbrijzeld zodat ze via de urineleider met de urine kunnen worden afgevoerd.

Wat kan een hond met nierstenen eten?

Honden die gevoelig zijn voor nierstenen, of er eerder last van hebben gehad, doen het over het algemeen het best op voeding met weinig zout en een hoog watergehalte. Er is ook speciaal ontwikkelde voeding voor urinewegproblemen: diëten om struvietstenen te voorkomen, en aparte formules om te voorkomen dat calciumoxalaat opnieuw ontstaat. Een onderzoek uit 2021 naar struviet-cystolieten liet zien dat ongeveer 58% van de honden op een oplossingsdieet volledige oplossing van de stenen bereikte [6], wat een sterk argument is om voeding serieus te nemen.

Kan een hond leven met nierstenen?

Een operatie is niet altijd nodig. In sommige gevallen is het genoeg om de steen gewoon te controleren om zeker te weten dat die niet groeit of erger wordt. In andere gevallen lost een medische behandeling het probleem op zonder dat er ooit een scalpel aan te pas komt.

Kunnen honden nierstenen krijgen van kraanwater?

Het mineraalgehalte van kraanwater kan een rol spelen. Water met veel calcium en magnesium, vaak hard water genoemd, kan bijdragen aan bepaalde nier- en bluinstenen, vooral bij honden die er al aanleg voor hebben. Het bewijs hiervoor is minder sterk dan voor voeding of hydratatie in het algemeen, dus zie het als een secundaire factor en niet als de belangrijkste.

Factoren die een grote rol spelen bij nierstenen bij honden

Honden die niet genoeg drinken, hebben meer kans om stenen te ontwikkelen, omdat hun urine geconcentreerder wordt en mineralen makkelijker kunnen kristalliseren [5]. Genetica speelt ook een rol: Dalmatiërs dragen een goed gedocumenteerde, rasbrede mutatie die hyperuricosurie veroorzaakt (een teveel aan urinezuur in de urine), waardoor ze een veel hoger risico op uraatstenen hebben [1][2]. Ook kleine rassen blijven niet buiten schot. Shih Tzu's komen, samen met Dwergschnauzers, Bichon Frisés, Lhasa Apso's en Yorkshire Terriërs, consequent naar voren als hoogrisicorassen voor calciumoxalaatstenen in rasonderzoeken van honderdduizenden urolith-inzendingen [3].

Voeding speelt ook een rol. Te veel calcium, oxalaat of purines in de voeding kan de balans richting steenvorming doen doorslaan. En ook de pH van de urine van je hond, of die nu te zuur of te alkalisch is, kan een bijdragende factor zijn.

Medicatie of supplementen voor nierstenen bij honden

Verschillende medicijnen en supplementen kunnen helpen, al hangt het helemaal van het type steen af welke zinvol is. Het is altijd verstandig om dit met een dierenarts te overleggen voordat je ergens mee begint.

Medicatie die je dierenarts kan voorschrijven:

• Kaliumcitraat, dat helpt calciumoxalaat- en uraatstenen op te lossen en te voorkomen.
• Allopurinol, vaak gebruikt bij uraatstenen, vooral bij Dalmatiërs, waarbij het de productie van urinezuur vermindert [1][4].
• Antibiotica, gebruikt wanneer struvietstenen worden veroorzaakt door een onderliggende infectie.
• Pijnstillers, om pijn en ontsteking te helpen beheersen.

Supplementen en voedingsopties:

• Vitamine B6, dat mogelijk kan helpen calciumoxalaatstenen te verminderen.
• Cranberry-extract, dat de gezondheid van de urinewegen ondersteunt en kan helpen de pH van de urine te verlagen.
• Omega-3-vetzuren, die ontstekingsremmende eigenschappen hebben en de nierfunctie ondersteunen.
• D-mannose, dat helpt voorkomen dat bacteriën zich hechten in de urinewegen.
• Een speciaal dieet, dat bepaalde soorten stenen kan voorkomen en oplossen [5].

Preventie en aanpak van nierstenen bij honden

Niemand wil dat zijn hond stenen ontwikkelt of ermee te maken krijgt dat ze terugkomen, dus het is de moeite waard om aandacht te besteden aan voeding, hydratatie, controles en dagelijkse gewoonten.

Vers drinkwater moet altijd beschikbaar zijn. Het verdunt de urine en voorkomt dat mineralen zich concentreren tot stenen [5]. Als je hond niet veel drinkt, kan een drinkfontein helpen, omdat sommige honden meer drinken wanneer het water beweegt, of je kunt de brokken een beetje vochtig maken om de hydratatie zonder veel gedoe te verhogen.

Regelmatige bezoeken aan de dierenarts zijn ook belangrijk. Urine- en bloedonderzoek sporen afwijkingen, zoals kristallen of bacteriën, op voordat ze een groter probleem worden. Honden met een voorgeschiedenis van stenen moeten over het algemeen elke zes maanden worden gecontroleerd.

Een gezonde, actieve levensstijl helpt ook. Beweging ondersteunt een goede vochtbalans, en je hond genoeg kansen geven om te plassen (in plaats van het urenlang op te houden) verkleint de tijd waarin mineralen zich kunnen concentreren. Het is ook belangrijk om je hond op een gezond gewicht te houden, omdat overgewicht het risico op nierproblemen in het algemeen verhoogt.

Conclusie: wat kan ik doen aan nierstenen bij honden?

Nierstenen bij honden zijn ernstig, en symptomen zoals buikpijn of moeite met plassen mag je niet negeren. Snel handelen is belangrijk. De behandeling varieert van medicatie en voeding tot een operatie of lithotripsie, afhankelijk van de grootte en ernst van de steen. Voeding en hydratatie doen veel in de preventie, en regelmatige controles bij de dierenarts sporen problemen vroeg op. Niets hiervan garandeert een hond zonder stenen, maar samen verlagen ze de kans wel aanzienlijk.

Veelgestelde vragen

Zijn nierstenen bij honden levensbedreigend?

Dat kunnen ze zijn, als ze onbehandeld blijven. Een steen die de urinewegen blokkeert, kan leiden tot ernstige complicaties, waaronder nierschade of een infectie. Vroege opsporing en behandeling zorgen ervoor dat dit geen noodgeval wordt.

Hoe kan ik snel zien of mijn hond nierstenen heeft?

Let op buikpijn, moeite met plassen, bloed in de urine, vaak moeten plassen of helemaal niet kunnen plassen. Bij elk van deze signalen is het belangrijk om snel naar de dierenarts te gaan voor een diagnose.

Hoeveel kost de behandeling van nierstenen bij honden?

Dat verschilt sterk, afhankelijk van de grootte en locatie van de steen en de gekozen behandeling. Alleen medicatie kan relatief betaalbaar zijn; een operatie drijft de kosten op tot honderden euro's. Je dierenarts kan je een realistische schatting geven zodra die weet waar je mee te maken hebt.

Kan mijn hond zonder operatie van nierstenen afkomen?

Vaak wel. Kleine stenen kunnen oplossen met medicatie of een speciaal dieet. Grotere of ernstigere gevallen hebben mogelijk nog steeds een operatie nodig.

Is kraanwater slecht voor honden met nierstenen?

Kraanwater met een hoog mineraalgehalte kan bijdragen aan de vorming van stenen, vooral bij honden die gevoelig zijn voor hard water. Het water filteren, of op een andere manier zorgen voor goede hydratatie, is een verstandige voorzorgsmaatregel.