We moeten nu in actie komen om klimaatverandering aan te pakken.

Het avondeten van je hond draagt mogelijk meer bij aan klimaatverandering dan wat er op je eigen bord ligt. Dat is geen kop om je een schuldgevoel aan te praten. Het is simpelweg wat het onderzoek laat zien, en het wijst op een echte kans voor elke hondenbezitter die daar iets mee wil doen.

De cijfers achter de voerbak

In 2017 publiceerde geograaf Gregory Okin van UCLA een baanbrekende analyse in PLOS ONE waarin hij de milieukosten berekende van het voeden van de Amerikaanse huisdierenpopulatie. Zijn conclusie: honden en katten samen zijn verantwoordelijk voor tot wel 64 miljoen ton CO2-equivalente broeikasgasuitstoot per jaar, en hun voeding is goed voor ongeveer 25 tot 30 procent van de milieueffecten van alle Amerikaanse veehouderijproductie.

Dat cijfer is inmiddels verder aangescherpt en op wereldschaal bevestigd. Een studie uit 2020 van Alexander et al. in Global Environmental Change schatte dat alleen de jaarlijkse wereldwijde productie van droog diervoer al tussen de 56 en 151 miljoen ton CO2-equivalente uitstoot veroorzaakt, wat de auteurs omschreven als grofweg vergelijkbaar met de totale jaarlijkse uitstoot van landen als de Filipijnen of Mozambique. Het land dat nodig is om de ingrediënten te verbouwen beslaat een gebied dat ongeveer twee keer zo groot is als het Verenigd Koninkrijk.

Niets hiervan betekent dat je je slecht moet voelen omdat je een hond hebt. Maar het betekent wel dat de voedingskeuzes die je voor je hond maakt echte milieugevolgen hebben, en dat sommige keuzes aanzienlijk beter zijn dan andere.

Het gaat om de eiwitbron, niet om de verpakking

Een veelvoorkomende reflex als het over duurzaamheid gaat, is om te focussen op verpakking: recyclebare zakken, minder plastic, composteerbare zakjes. Die dingen maken aan de randen verschil. Maar de bepalende factor in de milieuvoetafdruk van hondenvoer is de eiwitbron, en het verschil tussen de opties is opvallend groot.

Onderzoek van Swanson et al. (2013) in Advances in Nutrition liet zien dat de energie-input die nodig is om dierlijk eiwit te produceren ongeveer 25 keer de output bedraagt, vergeleken met slechts 2,2 keer voor plantaardig eiwit. Anders gezegd: het produceren van dierlijk eiwit kost ongeveer 11 keer meer energie per gram dan het produceren van plantaardig eiwit. Dat verschil bepaalt bijna alles in de milieubalans.

Een breder kader voor levenscyclusanalyse bevestigt dit. Onderzoek laat consequent zien dat de productie van rauwe ingrediënten goed is voor ongeveer 70 procent van de totale milieu-impact van diervoer, veel meer dan verwerking, transport en verpakking samen. Overschakelen van rundvlees naar een alternatief met lagere impact als eiwitbron voor je hond kan de CO2-voetafdruk van voeding met een factor 10 of meer verlagen.

Niet alle dierlijke eiwitten zijn gelijk

Hier wordt het genuanceerd. Niet elk ingrediënt op basis van vlees heeft dezelfde voetafdruk. Kip en varkensvlees hebben aanzienlijk lagere uitstoot dan rund of lam. Bijproducten en reststukken, die door consumenten soms als minder hoogwaardig worden gezien, hebben vaak een veel kleinere voetafdruk per gram eiwit dan prime cuts, omdat ze gebruikmaken van delen die anders verspild zouden worden. Een voeding beoordelen op de status van de eiwitbron, in plaats van op het werkelijke voedings- of milieuprofiel, kan je op het verkeerde spoor zetten.

Insecteneiwit: een serieus alternatief, geen gimmick

Het ingrediënt dat als alternatief met lage impact de meeste wetenschappelijke aandacht heeft gekregen, is insecteneiwit, met name larven van de zwarte soldaatvlieg (Hermetia illucens). Een studie uit 2021 van Abd El-Wahab et al. in het tijdschrift Animals onderzocht meel van insectenlarven als eiwitbron voor honden en stelde vast dat het de hoogste schijnbare verteerbaarheid liet zien voor zowel eiwit als vet, zonder negatieve effecten op de fecesscore. Honden verteerden het goed.

Vanuit milieuperspectief vereist insectenteelt slechts een fractie van het land en water dat voor conventionele veehouderij nodig is, genereert het aanzienlijk minder broeikasgasuitstoot en kunnen insecten worden gekweekt op organische reststromen. Het is eerlijk om te zeggen dat de wetenschap rond smakelijkheid en veiligheid op de lange termijn nog in ontwikkeling is, maar de eerste gegevens zijn eerder bemoedigend dan zorgwekkend.

Wat je daadwerkelijk kunt doen

Het onderzoek wijst niet op één perfect antwoord, en wie beweert van wel, maakt het te simpel. Honden zijn echte alleseters met individuele gezondheidsbehoeften, en voeding puur om milieuredenen veranderen zonder naar voedingswaarde te kijken is geen goede afweging. Dat gezegd hebbende, zijn er praktische stappen die de meeste hondenbezitters kunnen nemen zonder concessies te doen aan de gezondheid van hun hond.

Kijk eerst naar de eiwitbron

Controleer bij het kiezen van voeding wat de primaire eiwitbron is. Kip, kalkoen, vis, insecteneiwit en formules aangevuld met peulvruchten hebben allemaal een lagere klimaatvoetafdruk dan recepten met veel rundvlees. Daarvoor hoef je niet over te stappen op een nichemerk. Veel gangbare opties gebruiken kip of gevogelte als hoofdingrediënt.

Droogvoer heeft een lagere voetafdruk dan natvoer

Als je hond droogvoer goed verdraagt en er geen medische reden is om natvoer te geven, dan zijn brokken de keuze met de lagere impact. Het verschil in uitstoot tussen nat en droog is aanzienlijk. Tegelijk hebben sommige honden de vochtigheid of textuur van natvoer echt nodig, en hun gezondheid moet altijd op de eerste plaats komen.

Portiecontrole maakt ook verschil

Een hond te veel voeren heeft niet alleen invloed op zijn taille. Het betekent ook dat er meer voer wordt geproduceerd en vervoerd dan nodig is. De voedingsrichtlijnen volgen en je hond op een gezond gewicht houden is een van die zeldzame keuzes die tegelijk goed zijn voor je hond én voor het milieu.

"Deze resultaten laten zien dat de stijgende vraag naar diervoer moet worden meegenomen in het bredere mondiale debat over de duurzaamheid van voedselsystemen."— Alexander et al., Global Environmental Change, 2020

Het eerlijke beeld

Individuele keuzes wegen minder zwaar dan systeemverandering in de voedingsindustrie. Dat is belangrijk om te erkennen. Geen enkele overstap van rundvleesbrokken naar kippenbrokken zal de industriële landbouwpraktijken hogerop in de keten compenseren. Maar signalen vanuit de vraag van consumenten beïnvloeden wel degelijk waarin fabrikanten investeren, en de groei van diervoeding met insecteneiwit en meer plantaardige formules in de afgelopen vijf jaar is direct gevormd door interesse van consumenten.

Het onderzoek geeft hondenbezitters iets concreets om mee te werken. De eiwitbron in het voer van je hond is de grootste hefboom die je hebt. Alles daarbuiten is van secundair belang. Daar een geïnformeerde keuze in maken, terwijl je de voedingsbehoeften van je hond centraal houdt, is een redelijke en op bewijs gebaseerde manier om iets te doen met je zorgen over het klimaat zonder de gezondheid van je hond in gevaar te brengen.