Wat betekenen de bloedwaarden van je paard? Zo interpreteert een dierenarts ze

Een uitgebreid bloedonderzoek kan interne disbalansen aan het licht brengen die van buitenaf nooit zichtbaar zijn, maar wel bepalen hoe het lichaam van je paard voedingsstoffen gebruikt en opslaat. Hieronder leggen we uit welke bloedwaarden je dierenarts als eerste controleert bij onderzoek naar gewichtsverlies, en wat elke waarde je kan vertellen.

Bloedwaarden die je dierenarts zal beoordelen

Volledig bloedbeeld (CBC)

Een laag aantal rode bloedcellen, of bloedarmoede, betekent dat er minder zuurstof de spieren bereikt. Het paard raakt sneller vermoeid en houdt zijn conditie minder goed vast. Een hoog aantal witte bloedcellen wijst op infectie of ontsteking, en het lichaam stuurt energie dan naar het bestrijden daarvan in plaats van naar groei of herstel. Neutrofilie is zelfs de meest voorkomende bloedafwijking die wordt gevonden bij paarden met chronische darmziekte [1]. Als dat niet wordt aangepakt, veroorzaakt dat soort chronische ontsteking op zichzelf al gewichtsverlies, zelfs bij een volledig rantsoen.

Totaal eiwit en albumine

Laag totaal eiwit en lage albuminewaarden wijzen meestal op een slechte opname of een chronisch onderliggend probleem. Wanneer de darmwand beschadigd of ontstoken is, lekt eiwit rechtstreeks uit de bloedbaan in plaats van de weefsels te bereiken die het nodig hebben. Paarden met chronische diarree, maagzweren of leverziekte laten dit patroon vaak zien. In ernstige gevallen zoals rechtszijdige dorsale colitis kan het plasma-eiwit dalen tot onder 5.0 g/dL en albumine tot onder 1.5 g/dL [1].

Globuline

Hoge globulinewaarden wijzen op aanhoudende ontsteking of infectie. Het immuunsysteem verbruikt meer energie wanneer het op de achtergrond iets aan het bestrijden is, en die energie moet ergens anders vandaan komen. Bijna de helft van de paarden met leverfalen heeft een verhoogde globulinewaarde [1], en daarom beoordelen dierenartsen albumine en globuline samen in plaats van los van elkaar. Een paard kan op deze manier ongemerkt gewicht verliezen, ondanks dat het goed eet.

Leverenzymen (AST, GGT, SDH)

Verhoogde leverenzymen wijzen op stress of schade aan dat orgaan. GGT wordt beschouwd als de meest betrouwbare marker voor leverziekte bij paarden. In één casusreeks was deze waarde verhoogd bij elk van de 50 paarden met bevestigde leverziekte [2]. AST en ALP stijgen meestal bij chronische schade, terwijl SDH en GGT sneller toenemen en wijzen op een actiever proces [2]. Een overbelaste lever kan energie niet opslaan of vrijmaken zoals het hoort, en daardoor ziet het paard er mager, dof of gewoon niet helemaal in orde uit, zelfs als er verder niets mis lijkt.

Nierwaarden (ureum, creatinine)

Hoge ureum- of creatininewaarden wijzen op verminderde nierfunctie of uitdroging. Chronische nierziekte veroorzaakt een verminderde eetlust, spierafbraak en een doffe vacht. Sommige getroffen paarden drinken en plassen meer, terwijl ze toch blijven afvallen.

Elektrolyten

Verstoringen in de elektrolytenbalans kunnen wijzen op uitdroging of orgaandisfunctie. Als ze lang genoeg niet worden gecorrigeerd, verstoren ze de spijsvertering en de opname van voedingsstoffen. Vooral een tekort aan natrium of chloride leidt tot vermoeidheid en een verminderde eetlust.

Glucose en insuline

Glucose en insuline bepalen hoe efficiënt het lichaam voer omzet in bruikbare energie. Afwijkende waarden kunnen wijzen op een stofwisselings- of endocriene aandoening zoals Equine Metabolic Syndrome (EMS), waarbij ontregeling van insuline het bepalende kenmerk is [3]. Geen enkele test spoort elk geval op, daarom combineren dierenartsen vaak een rustmonster met een dynamische test zoals de orale suikertest [3]. EMS kan gewichtsverlies ook maskeren in plaats van het rechtstreeks te veroorzaken, omdat het verandert waar vet zich op het lichaam ophoopt in plaats van het weg te nemen.

Adrenocorticotroop hormoon (ACTH)

ACTH laat zien hoe actief de hypofyse is. Een hoge uitslag kan wijzen op PPID, beter bekend als de ziekte van Cushing bij paarden, wat zichtbaar wordt als verlies van bespiering over de bovenlijn, een lange of krullende vacht, meer drinken en plassen, en een verlate rui. Het komt vaker voor bij oudere paarden, maar niet uitsluitend [5]. Omdat één enkele ACTH-waarde duidelijke beperkingen heeft als op zichzelf staande test [4], beoordelen dierenartsen die samen met het klinische beeld in plaats van los daarvan.

Conclusie

Een bloedonderzoek geeft je dierenarts inzicht in wat er onder de oppervlakte gebeurt, en verklaart vaak hardnekkig gewichtsverlies of een slechte conditie zonder duidelijke oorzaak. Of het probleem nu in de lever, de nieren, de stofwisseling of een lichte chronische ontsteking zit, de uitslagen wijzen de weg naar de volgende stap. Als de waarden normaal terugkomen, of juist laag eiwit, leverafwijkingen of tekenen van chronische ontsteking laten zien, kan je dierenarts daarna een gastroscopie aanraden om te controleren op maagzweren of darmziekte.

Zodra de onderliggende oorzaak is vastgesteld, verschuift de focus naar voeding en rantsoenbeheer. In onze gerelateerde blogpost lees je meer over hoe je een te mager paard voert en hoe je het rantsoen aanpast aan de specifieke oorzaak van het gewichtsverlies.