Onvruchtbaarheid bij de merrie: oplossingen

Er gaat bijna niets boven het moment waarop je een pasgeboren veulen voor het eerst op eigen benen ziet staan. Alleen verloopt de weg daarheen niet altijd vanzelf. Verminderde vruchtbaarheid bij merries is juist zo frustrerend omdat het zelden maar om één ding draait, en een goede aanpak meestal betekent dat je op meerdere fronten tegelijk werkt, in plaats van op zoek te gaan naar één snelle oplossing. Zo pakken wij het in de praktijk aan.

Zo ondersteun je een minder vruchtbare merrie

1. Behandel onderliggende problemen

Begin bij de algemene gezondheid van je merrie, niet alleen bij haar voortplantingsstelsel. Laat haar onderzoeken en pak eventuele medische problemen aan in overleg met je dierenarts. Die zal kijken naar het corrigeren van anatomische afwijkingen en infecties meestal eerst met antibiotica behandelen.

Hoefbevangenheid, equine metabool syndroom, artrose: al deze aandoeningen moeten behandeld worden, en de pijn moet onder controle zijn, voordat je überhaupt aan een dekkingsdatum denkt.

2. Creëer een optimale omgeving

Vergroot de kans op een succesvolle dracht door de stal van je merrie grondig onder de loep te nemen. Let daarbij vooral op haar voeding en huisvesting.

Zorg dat ze voldoende beweging krijgt, want ze moet niet te zwaar zijn (en trouwens ook niet te mager). Beperk stress zoveel als redelijkerwijs mogelijk is, en laat haar als het kan contact hebben met andere paarden. Merries zijn in de eerste plaats kuddedieren; isolatie is op zichzelf al een vorm van stress.

3. Pas het dieet van je merrie aan: vóór, tijdens en na de dracht

Het juiste dieet is cruciaal voor drachtige merries

Geef haar waar mogelijk toegang tot een weide. Gras bevat voedingsstoffen die belangrijk zijn voor zowel je merrie als haar embryo, en ruwvoer alleen levert niet genoeg mineralen, vitamine E of eiwit [2]. Een forage balancer zoals Este Balancer is precies ontwikkeld om dat gat te dichten, door de vitaminen en mineralen aan te vullen waar een hooi- of grasrantsoen meestal te kort in schiet, zonder onnodige calorieën toe te voegen.

Eiwit is belangrijk voor de groeiende cellen en weefsels van het veulen, vooral in de laatste maanden van de dracht en gedurende de hele lactatieperiode.

Eén ding is belangrijk om duidelijk te zeggen, omdat dit vaak misgaat: dracht is geen vrijbrief om te veel te voeren. Als ze in goede conditie is, is haar normale rantsoen voldoende voor de eerste acht maanden van de dracht.

Haar voedingsbehoefte stijgt pas echt in de laatste drie maanden, wanneer het veulen een echte groeispurt doormaakt. Veel krachtvoeders op de markt zijn precies afgestemd op deze verhoogde energiebehoefte, en plantaardige oliën zijn een gezondere manier om extra calorieën toe te voegen dan extra suiker te geven.

Voedingsstoffen die de vruchtbaarheid ondersteunen, en wat het bewijs echt laat zien

• Vitamine E. Een tekort beïnvloedt de vruchtbaarheid en is in verband gebracht met misvormingen bij veulens (witte spierziekte) en abortus. In een studie bij drachtige zware trekpaardmerries verkortte suppletie met vitamine E en selenium vóór het veulenen de tijd tot het afkomen van de placenta en verbeterde het de reproductieve prestaties, en vitamine E toegediend tijdens de lactatie verhoogt IgG en IgM in de biest, wat de eigen afweer van het veulen versterkt [3][4].
• Broccoli. Dit is rijk aan indool-3-carbinol, een zwavelverbinding die bij mensen is onderzocht op het effect op het oestrogeenmetabolisme [5][6]. Niemand heeft precies die studie bij merries uitgevoerd. Wat we wél hebben, is ons eigen klinische werk: in een studie met de Faculteit Diergeneeskunde van de Universiteit Gent produceerden merries die drie maanden lang een blend met broccolikiempoeder kregen gemiddeld meer dan één extra levensvatbaar embryo per seizoen vergeleken met hun eigen eerdere seizoenen [7]. Dat is een resultaat bij merries, niet iets dat we van een andere soort hebben overgenomen.
• Foliumzuur, vitamine B12, choline en betaïne. Deze ondersteunen de methyleringsroutes die betrokken zijn bij celdeling en genexpressie, processen die enorm belangrijk zijn in een snelgroeiend embryo. Het meeste onderliggende onderzoek is gedaan bij knaagdieren en schapen, niet bij paarden [8][9], dus we leiden dit af in plaats van rechtstreeks een paardenstudie aan te halen. Cysteïne, een bouwsteen voor de antioxidant glutathion, past in dezelfde redenering: een humane studie koppelde cysteïne en verwante thiolen direct aan vruchtbaarheidsparameters bij subfertiele koppels [10].
• Lijnzaad. Dit verschuift de omega-3- tot omega-6-verhouding in het rantsoen, en daar zit echt een paardenstudie achter, al ging die over hengsten: DHA uit lijnzaad verbeterde in een gecontroleerde studie de motiliteit en membraanintegriteit van ontdooid sperma [11]. De merriekant van het verhaal, hormonale balans en regelmatige ovulatie, is minder direct onderzocht, maar het werkingsmechanisme stopt niet bij de deur van het voortplantingsstelsel.

Wil je je merrie wat extra ondersteuning geven vóór haar dekkingsdatum? Fresh & Fertile is opgebouwd rond deze groep voedingsstoffen, ter ondersteuning van het endometrium en de hormonale balans. Begin drie maanden vóór haar dekkingsdatum en ga door tijdens het eerste trimester.

Om te helpen voorzien in haar stijgende energiebehoefte levert Grow & Glow plantaardige omega 3-vetzuren (DHA uit microalgen) zonder toegevoegde suiker. Begin in de laatste drie maanden van de dracht en ga door tijdens de lactatie.

Niets hiervan garandeert een veulen. Verminderde vruchtbaarheid bij merries komt zelden door één enkele oorzaak, en sommige gevallen vragen om meer dan voeding en management, inclusief een voortplantingsspecialist en een volledig hormonaal onderzoek. Maar door onderliggende gezondheidsproblemen aan te pakken, de leefomgeving te optimaliseren en haar dieet op het juiste moment echt te ondersteunen, vergroot je de kans op succes. We wensen jou en je merrie alle succes toe.