Jak ocenić wskaźnik kondycji ciała (BCS) u Twojego konia: przewodnik krok po kroku

Próbujesz wszystkiego, a mimo to twój koń wciąż nie chce przytyć ani schudnąć. To może zniechęcać, gdy wkładasz w to tyle troski i nie widzisz żadnych efektów, nawet po miesiącach starań. Nie jesteś z tym sam. Wielu właścicieli koni trafia na tę samą frustrującą ścianę.

Więc co tak naprawdę się dzieje? To, co postrzegamy jako „zbyt chudy” lub „zbyt gruby”, często zależy od tego, do czego jesteśmy przyzwyczajeni, a pozory mogą mylić. Dlatego tak ważna jest prawidłowa ocena kondycji ciała twojego konia.

Ocena kondycji ciała jest trudniejsza, niż się wydaje, nawet dla właścicieli, którzy dobrze znają swojego konia. Gdy badacze porównali oceny właścicieli koni z ocenami przeszkolonego lekarza weterynarii, obie strony nie zgadzały się w przypadku 42,5% koni, a ogólny poziom zgodności był jedynie niewielki [1]. To mniej kwestia braku troski, a bardziej braku wprawy: weterynarze widują znacznie więcej koni w całym zakresie skali, więc ich oko szybciej się kalibruje. Dlatego warto przynajmniej raz ocenić wynik razem z weterynarzem, dokładnie nauczyć się, czego szukać i co wyczuwać w każdym punkcie, a potem śledzić zmiany w czasie na zdjęciach, zamiast polegać tylko na szybkim spojrzeniu.

Standardem oceny kondycji ciała jest skala Henneke Body Condition Score, opracowana przez Dona Henneke i współpracowników w 1983 roku [2]. Wykorzystuje skalę od 1 do 9, opartą na pokryciu tłuszczem i mięśniami w sześciu kluczowych punktach:

1. Szyja
2. Kłąb
3. Łopatki
4. Żebra
5. Grzbiet/lędźwie
6. Nasada ogona

W poniższym przewodniku dowiesz się, na co zwracać uwagę od szyi po nasadę ogona i jak każda ocena odzwierciedla to, co dzieje się pod sierścią.

Oto jak możesz ocenić kondycję ciała swojego konia

Ocena 1: bardzo zły stan

1. Szyja: można wyczuć/zobaczyć kości, z niewielką ilością tłuszczu lub bez tłuszczu
2. Kłąb: można wyczuć/zobaczyć kości, z niewielką ilością tłuszczu lub bez tłuszczu
3. Łopatki: można wyczuć/zobaczyć kości, z niewielką ilością tłuszczu lub bez tłuszczu
4. Żebra: bardzo widoczne, z niewielką ilością tłuszczu lub bez tłuszczu
5. Grzbiet/lędźwie: kręgosłup jest bardzo widoczny, z niewielką ilością tłuszczu lub bez tłuszczu
6. Nasada ogona: bardzo widoczna, z niewielką ilością tłuszczu lub bez tłuszczu

Ocena 2: bardzo chudy

1. Szyja: można wyczuć/zobaczyć kości
2. Kłąb: można wyczuć/zobaczyć kości
3. Łopatki: można wyczuć/zobaczyć kości
4. Żebra: bardzo widoczne
5. Grzbiet/lędźwie: kręgi są wyczuwalne
6. Nasada ogona: poszczególne kręgi są widoczne lub wyczuwalne

Ocena 3: chudy

1. Szyja: wyraźnie zaznaczona
2. Kłąb: wyraźnie zaznaczony
3. Łopatki: wyraźnie zaznaczone
4. Żebra: nadal widoczne, ale pokryte cienką warstwą tłuszczu
5. Grzbiet/lędźwie: kręgów nie można wyczuć, ale nadal są widoczne
6. Nasada ogona: można ją wyczuć, ale pojedyncze kręgi nie są widoczne

Ocena 4: umiarkowanie chudy

1. Szyja: nie jest nadmiernie chuda
2. Kłąb: nie jest nadmiernie chudy
3. Łopatki: nie są nadmiernie chude
4. Żebra: zarys jest widoczny
5. Grzbiet/lędźwie: zarys kręgów jest widoczny i lekko wystaje
6. Nasada ogona: kręgi mogą być nadal widoczne w zależności od budowy konia; można wyczuć trochę tłuszczu

Ocena 5: dobra

1. Szyja: przejście wygląda gładko
2. Kłąb: wygląda na zaokrąglony
3. Łopatki: płynne przejście w tułów
4. Żebra: można je wyczuć, ale nie są widoczne
5. Grzbiet/lędźwie: grzbiet jest prosty
6. Nasada ogona: tłuszcz wokół nasady ogona zaczyna być miękki w dotyku

Ocena 6: umiarkowanie mięsisty

1. Szyja: zaczynają być widoczne pierwsze złogi tłuszczu
2. Kłąb: zaczynają być widoczne pierwsze złogi tłuszczu
3. Łopatki: zaczynają być widoczne pierwsze złogi tłuszczu
4. Żebra: tłuszcz na żebrach jest gąbczasty w dotyku
5. Grzbiet/lędźwie: może występować lekka dodatnia bruzda wzdłuż grzbietu
6. Nasada ogona: tłuszcz wokół nasady ogona jest miękki w dotyku

Ocena 7: mięsisty

1. Szyja: tłuszcz odłożony wzdłuż szyi jest wyraźnie widoczny
2. Kłąb: tłuszcz odłożony wzdłuż kłębu jest wyraźnie widoczny
3. Łopatki: tłuszcz odłożony za łopatką jest wyraźnie widoczny
4. Żebra: pojedyncze żebra można wyczuć przy nacisku, a tłuszcz między żebrami jest widoczny
5. Grzbiet/lędźwie: może występować dodatnia bruzda wzdłuż grzbietu
6. Nasada ogona: tłuszcz wokół nasady ogona jest miękki w dotyku

Ocena 8-9: tłusty / skrajnie tłusty

1. Szyja: widoczny jest uwypuklony tłuszcz
2. Kłąb: widoczny jest uwypuklony tłuszcz
3. Łopatki: widoczny jest uwypuklony tłuszcz
4. Żebra: tłuszcz na żebrach wydaje się nierównomiernie rozłożony
5. Grzbiet/lędźwie: wyraźna bruzda wzdłuż grzbietu
6. Nasada ogona: widoczny jest uwypuklony tłuszcz wokół nasady ogona

Wskazówka: dokumentuj wszystko

Zacznij od zrobienia zdjęć. Ustaw konia na równym podłożu, upewnij się, że stoi prosto i możliwie najbardziej równo na czterech nogach, i zawsze rób zdjęcia z tej samej odległości i pod tym samym kątem: jedno z boku, jedno od tyłu.

Miej pod ręką notatnik podczas oceny. Dla każdej strefy (szyja, kłąb, łopatki, żebra, grzbiet/lędźwie, nasada ogona) zapisz, co widzisz, co czujesz i jaką ocenę byś przyznał(a). Robienie tego na papierze, zamiast polegania na pamięci, sprawia, że kolejną ocenę można naprawdę porównać z obecną.

Używaj też taśmy wagowej wokół obwodu klatki piersiowej, tuż za kłębem, i za każdym razem zapisuj obwód lub szacowaną masę ciała. Mierz dokładnie w tym samym miejscu, ponieważ przesunięcie o kilka centymetrów może zaburzyć linię trendu bardziej niż rzeczywista zmiana. Taśma Horse Weighband od Curafyt została stworzona właśnie do tego: szacuje masę ciała na podstawie pomiaru obwodu klatki piersiowej zarówno w kilogramach, jak i funtach, dzięki czemu masz drugi wynik do porównania ze swoimi notatkami BCS.

Żadna pojedyncza metoda nie jest idealna sama w sobie, ale połączenie BCS, zdjęć i taśmy wagowej daje znacznie pełniejszy obraz niż każda z nich osobno. Ta rozbieżność jest realna: jedno z badań przeprowadzonych na grupie koni mieszańców w Irlandii wykazało, że 45% miało nadwagę lub było otyłych, a trzy czwarte właścicieli w ogóle nie monitorowało kondycji ciała żadną metodą [3].

Gdy już znasz wynik: co może pomóc

Ocena kondycji ciała to dopiero punkt wyjścia. To, co podasz dalej, zależy od tego, w którą stronę wskazuje wynik.

Podsumowanie

Masa ciała konia zależy od wielu czynników: wieku, rasy, stanu zdrowia i poziomu aktywności. Gdy ty i twój weterynarz ocenicie wskaźnik kondycji ciała twojego konia i ustalicie, że jest zbyt niski albo zbyt wysoki, kolejnym krokiem jest wspólne ustalenie przyczyny.