Hoe herken je zwakke buikspieren bij je paard en versterk je ze.

Jij kent je paard beter dan wie dan ook. Dus als iets niet goed voelt, een holle rug, stijfheid in de overgangen, weerstand onder het zadel, is het logisch dat je je zorgen maakt. Vaak wijzen deze signalen op iets specifieks: een zwakke core, een van de vaker over het hoofd geziene oorzaken van bewegings- en houdingsproblemen bij paarden.

Het goede nieuws is dat een zwakke core goed reageert op de juiste oefeningen. Bouw je die op, dan zie je de effecten vaak ook overal elders terug: een betere houding, soepelere bewegingen en een paard dat zich over het algemeen prettiger voelt wanneer het zichzelf en een ruiter draagt.

Belangrijke signalen dat je paard een zwakke core kan hebben

Je paard kan je niet vertellen dat zijn core zwak is. Zijn lichaam moet het voor hem zeggen, via houding, beweging en gedrag, als je goed oplet.

Veelvoorkomende signalen van een zwakke core

• Houding: een ingezakte of "holle" rug, verlies van bovenlijn, een wervelkolom die zichtbaar begint te worden door de vacht heen.
• Beweging: stijfheid, moeite met verzamelen, balans verliezen in bochten of overgangen.
• Stand: moeite om vierkant te staan, of wegzakken op één achterbeen.
• Gedrag: onrust tijdens het zadelen of poetsen, weerstand of signalen van ongemak onder het zadel. Dit overlapt sterk met pijn: in het Ridden Horse Pain Ethogram zijn paarden die onder het zadel acht of meer van 24 specifieke gedragingen laten zien sterk gekoppeld aan bewegingsapparaatpijn in plaats van gewone koppigheid [1].

Niets hiervan betekent dat je paard lastig doet. Het komt er eerder op neer dat een paard je, op de enige manier die het kan, vertelt dat iets aandacht nodig heeft. Twijfel je of je naar zwakte of echte pijn kijkt, dan is de Sue Dyson-pijnschaal een goede manier om die twee van elkaar te onderscheiden.

Houd er rekening mee dat dit richtlijnen zijn, geen diagnose. Laat je dierenarts altijd pijn of kreupelheid uitsluiten voordat je begint met gerichte coretraining.

In mijn ervaring laten paarden een zwakke core zelden zien met één dramatisch signaal. Meestal uit het zich in meerdere kleine dingen tegelijk, en zijn eigenaren vaak bezig met wat een trainingsprobleem lijkt, terwijl de spieren eronder eigenlijk het echte probleem zijn.

Hoe train ik de core van mijn paard

De core trainen gaat niet alleen om conditie. Het gaat erom de diepe stabiliserende spieren te activeren die de wervelkolom en het bekken stabiel houden, zodat houding en beweging van binnenuit verbeteren.

Een paar oefeningen doen het meeste van het echte werk:

• Balkwerk: stappen en draven over balken stimuleert buikspieractivatie en ritme. Dat effect is meetbaar. In een EMG-studie werd een toename geregistreerd in de activiteit van de longissimus dorsi en rectus abdominis wanneer paarden over grondbalken stapten, en een vervolgonderzoek vond dat de activatie van de multifidus in het voorste borstgedeelte van de rug met ongeveer 40 tot 50 procent toenam vergeleken met draven op een vlakke ondergrond [2][3].
• Heuvelwerk: rustig en gecontroleerd stappen omhoog en omlaag op hellingen versterkt zowel de rug als de achterhand. Onderzoek naar hellingen wijst in dezelfde richting: vier weken trainen op een waterloopband met helling was al genoeg om een meetbare verdikking van de epaxiale rugspieren te geven, het duidelijkst in het middelste borstgedeelte van de wervelkolom [4]. Een echte heuvel vraagt vergelijkbaar werk van diezelfde spieren.
• Grondwerk: oefeningen zoals achterwaarts gaan of de achterhand laten wijken bouwen balans en lichaamsbewustzijn op doordat je paard zijn eigen gewicht moet organiseren, zonder dat een ruiter het lastiger maakt.
• Balanskussens: je paard op een instabiele ondergrond laten staan daagt de coördinatie op een rustige manier uit en activeert de kleine stabiliserende spieren rond de wervelkolom en het bekken, vergelijkbaar met een wobbleboard-oefening in de fysiotherapie voor mensen [5]. Lees meer over hoe je balance pads gebruikt.

Blijf een paar weken consequent en de veranderingen laten zich meestal op heel gewone manieren zien: soepelere overgangen, een bovenlijn die weer voller wordt, een paard dat meteen vierkant staat wanneer je erom vraagt. Niets daarvan is spectaculair. Meestal is dat juist het punt.