Sue Dyson pijnschaal: Wat is het en hoe werkt het.

Elke ruiter kent de frustratie van een paard dat onder het zadel weerstand lijkt te bieden, gespannen is of "ondeugend" is. Maar wat als dat gedrag eigenlijk een roep om hulp is?

Paardenorthopedisch specialist dr. Sue Dyson laat al jarenlang zien dat veel signalen die ruiters afdoen als karakter of een gebrek in de training, in werkelijkheid duidelijke aanwijzingen van pijn zijn [1]. Om eigenaren, ruiters en dierenartsen te helpen deze signalen te herkennen, ontwikkelde ze het Ridden Horse Pain Ethogram (RHpE), beter bekend als de Sue Dyson Pain Scale [1][3].

De schaal geeft je een gestructureerde manier om subtiele gedragingen op te merken die laten zien wanneer een paard zich niet prettig voelt, zodat problemen die samenhangen met musculoskeletale pijn eerder worden opgemerkt. In de oorspronkelijke ontwikkelingsstudie bleken de meeste van de 24 gedragingen minstens tien keer zo vaak voor te komen bij kreupele paarden als bij niet-kreupel lopende paarden [1].

Voordat we verdergaan: als je denkt dat je paard pijn zou kunnen hebben, neem dan contact op met je dierenarts en laat een goede diagnose stellen. Deze schaal signaleert een patroon. Het vervangt geen kreupelheidsonderzoek.

Hoe de Sue Dyson-pijnschaal werkt

De Sue Dyson Pain Scale is een peer-reviewed systeem dat is opgebouwd rond 24 specifieke gedragingen die verband houden met musculoskeletale pijn bij bereden paarden [1][3]. Een paard dat 8 of meer van de 24 signalen laat zien, heeft zeer waarschijnlijk pijn en heeft niet gewoon een mindere dag. In een studie uit 2020 onder 60 rijpaarden was de mediane score 9 van de 24. Paarden zonder kreupelheid en met een normale galop scoorden een mediaan van 5, ruim onder de pijndrempel [2].

Daaronder vallen signalen zoals:

1. De oren vijf seconden of langer naar achteren gedraaid of plat gelegd

2. De oogleden twee tot vijf seconden gesloten of halfgesloten

3. Hoofd vóór de verticale lijn > 30 graden gedurende tien seconden of langer

4. De tong zichtbaar, uitgestoken of uit de mond hangend

5. Hoofd achter de verticale lijn > 10 graden gedurende tien seconden of langer

6. De mond open met de tanden tien seconden van elkaar

7. Zweepende staart

8. Hoofd herhaaldelijk scheef gehouden

9. Het bit aan één kant getrokken (links of rechts)

10. Een gehaaste gang, een onregelmatig ritme in draf of galop, of herhaalde snelheidswisselingen in draf of galop

11. Herhaalde veranderingen in hoofdpositie die niet in het ritme van de draf zijn

12. Herhaaldelijk struikelen of veelvuldig met beide achtertenen slepen

13. Hoofdpositie verandert herhaaldelijk en beweegt van links naar rechts

14. Gang te langzaam: kan lijken op een passageachtige draf

15. Plotseling van richting veranderen of schrikken

16. Bokken of naar achter trappen (één of beide achterbenen)

17. Steigeren (beide voorbenen van de grond)

18. Achterbenen volgen niet de sporen van de voorbenen, maar wijken af naar links of rechts

19. In galop herhaaldelijk aanspringen op het verkeerde been (onjuiste galop) of wisselen van been voor en / of achter

20. Spontane veranderingen van gang

21. Staart strak tegen de middellijn geklemd, of naar één kant gehouden

22. Aarzelend om voorwaarts te bewegen of stopt spontaan

23. Het oogwit is herhaaldelijk zichtbaar

24. Een intense blik of afwezige indruk, gedurende vijf seconden of langer

De schaal werkt door dit gedrag tijdens het rijden te beoordelen. Dierenartsen en getrainde professionals gebruiken haar in klinische settings, maar ook gewone ruiters hebben er baat bij, en dat is precies het doel ervan: Dyson ontwikkelde de RHpE om buiten de spreekkamer gebruikt te worden, niet om erin opgesloten te blijven.

Door de veelvoorkomende signalen te leren kennen, ben je beter in staat om:

• Herken wanneer het gedrag van je paard misschien geen houding is, maar pijn
• Leg patronen en gedragsveranderingen vast voor je dierenarts
• Kom op voor het comfort en welzijn van je paard

Conclusie

De Sue Dyson-pijnschaal is een hulpmiddel, geen diagnose. Paarden kunnen vergelijkbaar gedrag vertonen door een slecht passend zadel, onbalans bij de ruiter of een gebrek aan conditie, dus context blijft altijd belangrijk. Eén onderzoek vond zelfs geen betekenisvol verband tussen hoe kreupel een paard eruitzag en de RHpE-score [4], en dat zegt iets waar je even bij stil mag staan: pijn kan luid aanwezig zijn in gedrag en stil blijven in de gang.

Als je pijn vermoedt, is de volgende stap een grondige controle door je dierenarts, en mogelijk ook door een fysiotherapeut.

Zodra de pijn is vastgesteld en aangepakt, is het de moeite waard om langdurig comfort op te nemen in de routine van het paard. Balance pads zijn één optie: ze trainen de diepe rompspieren die de wervelkolom ondersteunen, wat helpt bij stabiliteit en coördinatie onder het zadel.

Voor meer informatie kun je gerust een kijkje nemen op onze blog over de voordelen van balance pads en onze blog over hoe je balance pads gebruikt, met daarin een schema van 8 weken om de proprioceptie te verbeteren.