Waarom je paard niet aankomt en hoe je dat oplost

Je hebt ontwormd. Je hebt de dierenarts geboekt. Je hebt de tandarts laten komen, twee keer. En het paard dat voor je staat is nog steeds vel over been, met een bovenlijn waar je een hoed aan kunt hangen. Het is een van de meest ontmoedigende dingen in het houden van paarden, omdat je alles goed doet en de weegschaal niet beweegt.

Het is een van de meest voorkomende vragen die dierenartsen in de winter krijgen. "Mijn paard is te mager, wat mis ik?" Meestal is het antwoord niet meer voer. Het zit in iets subtielers, en dat zit in de darmen.

Sluit eerst de voor de hand liggende dingen uit (waarschijnlijk heb je dat al gedaan)

Voor je met een slimme voerstrategie begint, moeten de basiszaken duidelijk zijn. Parasieten, scherpe haken op de tanden waardoor een paard niet goed kan kauwen, pijn en chronische aandoeningen zoals PPID (Cushing) veroorzaken allemaal gewichtsverlies dat je niet oplost met nog een emmer slobber. Als je onlangs een mestonderzoek op wormeieren, een gebitscontrole en een onderzoek door de dierenarts hebt laten doen, goed zo. Dan ben je al verder dan de meesten.

Maar hier raken veel mensen gefrustreerd. Een paard kan al die drie controles goed doorstaan en toch conditie verliezen. Als dat gebeurt, verandert de vraag. Het is niet langer "wat moet ik voeren?" Het wordt dan: "waarom wordt het voer geen paard?"

Ruwvoer is de basis, en daar kun je niet omheen

Een paard van 500 kg heeft elke dag ongeveer 1,5 tot 2% van zijn lichaamsgewicht aan droge stof nodig, waarvan het grootste deel uit ruwvoer moet komen [1]. Dat is 7,5 tot 10 kg hooi in droge stof voor een gemiddeld paard, en een moeilijk op gewicht te houden paard heeft vaak de bovenkant van die marge of meer nodig.

De reden is anatomisch, niet ideologisch. Paarden zijn geëvolueerd om ongeveer 16 uur per dag kleine beetjes te eten, en de paardenmaag produceert continu zuur, of er nu voer in zit of niet. Lange pauzes zonder ruwvoer betekenen dat zuur tegen een lege maagwand spat. Dat is de snelste route naar maagzweren, en een paard met maagzweren houdt zelden goed gewicht vast.

Dus de eerste stap is weinig glamoureus. Hooi naar behoefte, van goede kwaliteit, idealiter getest op voedingswaarden. Als je paard het gulzig opeet en nog steeds te mager is, bouw je vanaf daar verder.

Als hooi alleen niet genoeg is: slobber en eiwit

Oudere paarden met versleten tanden, of elk paard dat fysiek niet genoeg hooi kan eten, hebben baat bij een geweekte slobber. Je wilt iets dat vezelrijk is, arm aan suiker en zetmeel, en makkelijk te kauwen. De slobber is er om veilige calorieën toe te voegen, niet om ruwvoer te vervangen.

Dan is er nog eiwit, en juist daar worden veel magere paarden in stilte tekortgedaan. Aankomen draait niet alleen om calorieën. Om bovenlijn en spiermassa op te bouwen in plaats van alleen vet, heeft een paard de juiste aminozuren nodig, en lysine wordt meestal gezien als het eerst beperkende aminozuur in typische paardenrantsoenen [2]. Goed om te weten: de exacte behoefte bleek lastig vast te stellen, en een gecontroleerde proef met opgroeiende paarden die verschillende hoeveelheden lysine kregen, kon geen duidelijk omslagpunt aantonen [2]. De praktische les blijft hetzelfde. Als het rantsoen weinig kwalitatief eiwit bevat, bouw je met extra energie alleen geen bovenlijn op. Luzerne verdient hier zijn plek: meer eiwit en calcium dan grashooi, en het calcium plus het kauwen helpt maagzuur te bufferen, wat weer teruggrijpt op het risico op maagzweren.

Als het rantsoen genoeg calorieën bevat maar het paard er over de rug nog steeds schraal uitziet, doet een gericht aminozuursupplement meer dan nog een schep graan. Dat is precies het gat dat Curafyt's Body&Build wil vullen: het levert bouwstenen voor spieren in plaats van alleen energie. En als het basisrantsoen weinig vitaminen en sporenelementen bevat, dekt een balancer zoals ESTE Balancer dat af zonder extra zetmeel op te stapelen.

Energie toevoegen zonder extra graan: waarom olie zinvol is

Hier komt de tegenwerping die steeds terugkomt. "Paarden kunnen geen olie verteren, ze hebben geen galblaas." Half waar, en juist die verkeerde helft maakt uit.

Paarden hebben inderdaad geen galblaas. Toch verteren ze vet prima, omdat de lever continu gal rechtstreeks in de dunne darm afscheidt [3]. Wat ze niet goed aankunnen, is in één keer een grote lading vet. Als je het geleidelijk introduceert en verdeelt over meerdere maaltijden, is extra olie een van de efficiëntste manieren om een moeilijk op gewicht te houden paard in conditie te brengen. Vet levert meer dan twee keer zoveel energie als dezelfde hoeveelheid koolhydraten, en belangrijker nog: je kunt de calorie-inname verhogen zonder de zetmeellast te verhogen die maagzweren en prikkelbaarheid voedt.

De valkuil is welke olie je kiest. Veel mensen pakken wat goedkoop is, en veel goedkope oliën (maïsolie, zonnebloemolie) bevatten veel omega 6. Paarden op een ruwvoerbasis zitten vaak al scheef die kant op, en een recente review over omega 3 in paardenvoeding laat zien waarom de balans tussen die twee belangrijk is voor ontstekings- en stofwisselingsprocessen, niet alleen voor de calorievoorziening [4]. Hier is Grow&Glow echt anders opgebouwd: lijnzaadolie voor ALA, microalgenolie voor DHA (een direct bruikbare omega 3 die het paard niet eerst hoeft om te zetten), kokosolie voor middellange-ketenvetzuren, en natuurlijke vitamine E om te voorkomen dat de hele blend oxideert.

Het deel dat de meeste mensen missen: de darm zelf

Dit is voor veel paarden waar mensen de hoop op opgeven het echte antwoord. Je kunt een perfect uitgebalanceerd rantsoen voeren en toch verliezen als de darmwand ontstoken is en het microbioom in de dikke darm uit balans is. Beschadigde darmcellen en een verstoorde microbiële populatie betekenen simpelweg dat het paard niet haalt uit wat jij betaalt.

De dikke darm van het paard draait op microbiële fermentatie, en die gemeenschap van microben doet een groot deel van het verteringswerk [5]. Guts&Glory pakt het breder aan: het ondersteunt de darmcellen en darmbarrière, levert verteringsenzymen en helpt het microbioom opnieuw in balans te brengen met pre- en probiotica plus Saccharomyces-gist. Het punt is niet om vissen in een vieze vijver te gooien. Het is om eerst de vijver schoon te maken.

"Je hebt niet zozeer een voerprobleem, maar een opnameprobleem." Los de darm op en ineens begint hetzelfde rantsoen wél te werken.Valerie, dierenarts, Curafyt

Alles samenbrengen

Als je deze winter naar een mager paard staat te kijken, is de volgorde belangrijk. Sluit eerst de medische basis uit. Zorg dat ruwvoer echt onbeperkt beschikbaar is en van goede kwaliteit. Voeg een slobber met weinig suiker toe als tanden of opname de beperkende factor zijn. Dek eiwit en aminozuren af zodat het paard spieren opbouwt, niet alleen een dikkere buik krijgt. Voeg daarna de juiste olie toe voor energierijke calorieën met weinig zetmeel. En neem de darmen serieus, want daar schuilt het grootste deel van de hardnekkige gevallen.

Nog één ding. Gezond aankomen gaat langzaam. Denk in maanden, niet in weken. Een paard dat in twee weken veel aankomt, doet dat meestal op een manier die je weer terug naar de dierenarts brengt.